Witrektomia i leczenie chorób siatkówki oka

Trudno jest wymienić wszystkie schorzenia siatkówki i ciała szklistego mogące być poddane leczeniu, z uwagi na ciągle wzrastającą ich liczbę. Choroby te dotykają zarówno dorosłych, jak i dzieci.

Schorzenia siatkówki i ciała szklistego należą do tej grupy schorzeń oczu, w zakresie których możliwości leczenia, szczególnie operacyjnego znacznie poprawiły się. Jeszcze kilka lat temu zabiegi witreoretinalne (corpus vitreum – ciało szkliste, retina – siatkówka) stanowiły tylko nieznaczny odsetek wszystkich zabiegów wykonywanych w okulistyce. Tej techniki używano tylko w przypadkach skrajnych, u osób ze szczątkową ostrością wzroku jako tzw. zabiegi „ostatniej szansy” na uratowanie widzenia. Obecnie zaś, dzięki wprowadzeniu nowych technik operacyjnych, nowoczesnej aparatury oraz metod diagnostycznych liczba schorzeń, które można leczyć przy użyciu chirurgii witreo-retinalnej znacznie wzrosła, dając przez to nadzieję na odzyskanie bądź też utrzymanie widzenia w wielu przypadkach schorzeń oczu do niedawna uznawanych za nieuleczalne.

Leczenie schorzeń siatkówki i ciała szklistego obejmuje

  • leczenie zachowawcze
    Polega na przyjmowaniu przez pacjenta leków (np. przeciwzapalnych, przeciwkrwotocznych), a także suplementów diety i wzbogaceniu posiłków o składniki zawierające dużo antyoksydantów (np. w przypadku zmian degeneracyjnych – AMD)
  • techniki laserowe
    To np. laseroterapia siatkówki. Może być to zabieg jednoetapowy lub kilkakrotnie powtarzany
  • techniki chirurgiczne
    Obejmują szereg czynności chirurgicznych wykonywanych od zewnątrz oka (m.in. krioterapia – leczenie niskimi temperaturami, zakładanie materiałów wgłabiających ścianę gałki ocznej) oraz manipulacje wykonywane bezpośrednio we wnętrzu gałki ocznej przy użyciu różnych mikronarzędzi chirurgicznych (m.in. zabiegi witreo-retinalne)
  • Witrektomia
    Witrektomia to często zabieg ostatniej szansy. Zabiegi witreo-retinalne (witrektomię) stosuje się celem stabilizacji, przywrócenia lub też poprawy funkcji siatkówki. Technika polega na mechanicznym wycięciu ciała szklistego – galaretowatej struktury, wypełniającej tylną, największą komorę oka (tzw. ciała szklistego).
    W trakcie zabiegu ufiksowuje się 4 trokary w twardówce (warstwie tworzącej ścianę gałki ocznej),  przez które wprowadza się do oka narzędzia chirurgiczne i substancje niezbędne podczas wykonywanego zabiegu. Po wycięciu ciała szklistego, w zależności od przyczyny operacji, stanu miejscowego oka operowanego oraz prognoz pooperacyjnych, gałkę oczną wypełnia się jedną z poniższych substancji: Jałowy płyn o odpowiednim składzie chemicznym, który stopniowo ulega wymianie na płyn produkowany przez struktury wydzielnicze oka; Jałowe powietrze lub mieszaninę gazu rozprężającego (SF6, C3F8 itp.), które również ulegają stopniowej wymianie na płyn wewnątrzgałkowy. Podanie mieszaniny gazu rozprężającego powoduje znacznego stopnia upośledzenie widzenia (nawet do poziomu rozróżniania ruchów ręki przed okiem), trwające od kilku dni do kilku tygodni (w zależności od zastosowanej mieszaniny gazu). Upośledzenie widzenia ma charakter przemijający. Podanie gazu lub powietrza wiąże się czasem w zależności od wskazań z potrzebą utrzymywania przez pacjenta odpowiedniej pozycji (chodzenie oraz siedzenie z twarzą skierowaną do dołu, spanie na brzuchu). Nie zastosowanie się do powyższych zaleceń może spowodować w tym przypadku brak efektu leczniczego. W trakcie obecności gazu rozprężającego w oku, pacjenci nie mogą także podróżować samolotem, z uwagi na możliwość znacznego rozprężenia się gazu, a w konsekwencji znacznego wzrostu ciśnienia śródgałkowego, co może nawet doprowadzić do utraty operowanego oka; Olej silikonowy (który nie ulega wymianie na płyn). Podanie oleju silikonowego do wnętrza oka powoduje zmianę refrakcji układu optycznego oka, co oznacza, iż pacjent wymaga dodatkowej korekcji. Czasami różnica korekcji obu oczu jest na tyle duża, iż nie można dobrać odpowiedniej korekcji okularowej na okres obecności oleju silikonowego w oku. W niektórych przypadkach można założyć soczewkę kontaktową na operowane oko. Olej silikonowy w większości przypadków należy usunąć z oka co wiąże się z kolejną koniecznością interwencji chirurgicznej w oko. Decydując się na zabieg, należy pamiętać, iż zabieg witrektomii tylnej, jak każdy inny zabieg chirurgiczny, może być powikłany różnymi niekorzystnymi następstwami. Częstość występowania tych powikłań zależy w dużej mierze od schorzenia, które jest leczone oraz przedoperacyjnego stanu oka.
Powikłania:
  • odwarstwienie siatkówki
  • stany zapalne oka
  • wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego
  • krwotoki do wnętrza oka
  • postęp zmętnienia soczewki (w przypadku zabiegów z podaniem gazu rozprężającego lub oleju silikonowego szybszy postęp zmętnienia soczewki obserwowany jest w każdym operowanym przypadku)
  • inne (nieszczelność rany pooperacyjnej itd.)

W niektórych, skomplikowanych przypadkach (zwłaszcza w odwarstwieniach siatkówki lub cukrzycy) zdarza się, że zabieg witrektomii trzeba powtórzyć.

W części przypadków celem uzyskania zamierzonego efektu poprawy, zabieg witrektomii wykonuje się jednoczasowo w połączeniu z innymi zabiegami, np. usunięciem zaćmy, założeniem opaski lub plomby wgłabiającej ścianę gałki ocznej.

Witrektomia może przynieść następujące korzyści:

  • poprawa ostrości widzenia
  • stabilizacja ostrości widzenia
  • spowolnienie procesu chorobowego uszkadzającego widzenie
  • odtworzenie warunków anatomicznych gałki ocznej (urazy)
  • niedopuszczenie do zaniku gałki ocznej
  • inne

Kadra lekarska

dr hab. n. med. Jacek Robaszkiewicz

Urodziłem się 21 lipca 1970 roku w Aleksandrowie Łódzkim. Po uzyskaniu matury w Liceum Ogólnokształcącym…

pokaż więcej